Önce dükkâna düşen kısım, sonra ayrıntı. Acelen varsa en alttaki kısa liste yeter.
Dükkânda ne yapacaksın
Pide hamurunun, simidin, pizza hamurunun tarifine dokunmazsın. Folik asit çuvalın içinde gelir.
Kebapçıda tabağa konan lavaş ya da café vitrininde açıkta duran poğaça gibi, içindekiler listesi olmayan yemek için okuduğumuz kaynaklarda yeni bir etiket işi geçmiyor.
Aynı poğaçayı sabah paketleyip etiketle satıyorsan iş değişir. Paketleyip sattığın sandviçin ya da poğaçanın etiketinde tam içindekiler listesi olur (sandviç etiketi yazısı). Una eklenen vitamin ve mineraller bu listede un satırında adıyla yazılır. Bunları ya un satırının yanına parantez içinde ya da doğrudan ana listeye yazarsın. Gıda araştırma kuruluşu Campden BRI’nin verdiği örnek şöyle:
Wheat flour (Wheat Flour, Calcium Carbonate, Niacin, Iron, Folic Acid, Thiamin)
Pratikte çuvalın etiketinde ne yazıyorsa kendi etiketindeki un satırına onu yazarsın.
Ne zaman? Elindeki çuvala göre. Eski çuvalla eski etiket, folik asitli çuvala geçtiğin gün yeni etiket. Campden BRI’ye göre bunun için ayrı bir geçiş süresi yok. Folik asitli un eline ulaştığı andan itibaren etiketin de ona uymalı.
Aynı kuruluşa göre UK’deki un üreticilerinin çoğu bu değişikliği 2025 içinde yaptı. GOV.UK da bazı ürünlerde zenginleştirilmiş unun 2025 sonbaharından beri olabileceğini yazıyor.
Folik asit yüzünden alerjen tablon değişmez. Folik asit yasadaki 14 alerjenden biri değil.
Etiketinden emin değilsen council (belediye) gıda ekibine etiketini göster, sor. Campden BRI de yerel yetkiliyle konuşmayı öneriyor.
Hangi un kapsamda
Pratik ölçü şu: çuvalda “wholemeal” yazmıyorsa kapsamda say. Beyaz un da brown un da buna girer. Brown un wholemeal sayılmıyor.
Kural UK’de öğütülen ve UK’ye ithal edilen una uygulanıyor. Türkiye’den ya da AB’den gelen beyaz un da kapsamda. Folik asidi üretici ekler. İthal un da bu kurala uymak zorunda.
Yurt dışında üretilmiş, içinde un olan hazır ürün ise kapsam dışı. Dışarıdan hazır gelen yufka ya da bisküvi gibi.
Kapsam dışında kalan unlar:
- wholemeal (tam buğday) un
- küçük üretici unu: yıllık kapasitesi en çok 500 ton olan ve son üç takvim yılının her birinde 500 tondan az un çıkarmış üreticinin unu
- mısır unu, pirinç unu, spelt unu gibi buğday dışı unlar ve soya unu
GOV.UK’ye göre glütensiz ürünler de zenginleştirilmiş un içermiyor.
Eski stok
13 Aralık 2026’dan önce piyasaya sürülmüş ya da etiketlenmiş, eski kurallara uygun stok için o tarihten sonra iyileştirme bildirimi (improvement notice) verilemiyor. Bu, eski kurallara uyan un için de geçerli, o unla yapılıp etiketlenmiş senin ürünün için de. Yönetmeliğin açıklama notuna göre amaç bu stokun bitene kadar satılabilmesi. Hangi çuvalı kullanıyorsan etiketin onun listesine uysun.
13 Aralık 2026'da ne değişiyor
13 Aralık 2026’dan itibaren wholemeal olmayan buğday ununa folik asit eklenmesi zorunlu. Miktar 100 g una 0,25 mg.
Kural İngiltere’de The Bread and Flour (Amendment) (England) Regulations 2024 ile geldi. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın kendi yönetmelikleri var. Defra rehberine göre tarih ve miktar UK genelinde aynı.
Aynı gün una eklenen öbür vitamin ve minerallerin düzeyi de değişiyor. Bunu da üretici yapar, sana iş çıkmaz. UK’de un zaten kalsiyum, demir, niasin ve tiaminle zenginleştiriliyordu. Yeni düzeyler (100 g unda):
- Demir: en az 1,65 mg’dan en az 2,10 mg’a
- Niasin: en az 1,60 mg’dan en az 2,40 mg’a
- Kalsiyum karbonat: 235–390 mg aralığından 300–455 mg aralığına
- Tiamin: en az 0,24 mg, değişmiyor
Kim denetler
Una folik asidi un üreticisi ekler. İthal unun kurala uyması ithalatçının sorumluluğu. Dükkânın işi kendi etiketinin doğru olması.
İngiltere’de denetimi council (belediye) yapar. Kurala uymayana önce iyileştirme bildirimi verilir ve uymak için en az 14 gün süre tanınır. Bildirime uymamak suç, para cezası var. Bildirime itiraz edilecek yer First-tier Tribunal, yani bağımsız bir itiraz mahkemesi.
Neden ekleniyor
Folik asit, B9 vitamini folatın yapay hâli. Folat eksikliği bebeklerde nöral tüp defektlerine yol açabiliyor. Bunlar bebeğin omurgası ve beyniyle ilgili doğum kusurları, spina bifida da onlardan biri. Hükümetin 14 Kasım 2024 tarihli açıklamasına göre zenginleştirmeyle nöral tüp defektleri %20 azalacak, yılda yaklaşık 200 vaka önlenecek. Beslenme konusundaki bilim danışma kurulu SACN bunu ilk kez 2006’da önermişti.
Hamile olan ya da hamile kalmayı planlayan kadınlara verilen tavsiye değişmedi. Günde 400 mikrogram (0,4 mg) folik asit takviyesi alınıyor, ideal olarak hamilelikten 3 ay önce başlanıp ilk 12 hafta boyunca. Hükümete göre una eklenen folik asit bu takviyenin yerine geçmiyor, onu destekliyor.
Kural 13 Aralık 2026’da başlıyor. Parlamento’da tartışılması yasayı kendiliğinden değiştirmez. Zorunluluğun kaldırılmasını isteyen bir Parlamento dilekçesi 8 Ekim 2026’da 100.000 imzayı geçti. Dilekçe 14 Aralık 2026’da, yani kuralın başladığı günün ertesinde Parlamento’da tartışılacak. Hükümet 29 Haziran 2026’daki yanıtında zenginleştirmeyi kanıta dayalı bir halk sağlığı önlemi olarak savundu.
Tezgâhta kısaca
- 13 Aralık 2026’dan itibaren wholemeal (tam buğday) olmayan buğday ununa folik asit zorunlu. Folik asidi un üreticisi ekler
- Çuvalda “wholemeal” yazmıyorsa kapsamda say. Brown un da, Türkiye’den ya da AB’den gelen beyaz un da kapsamda
- Açıkta satılan, içindekiler listesi olmayan yemek için okuduğumuz kaynaklarda yeni bir etiket işi geçmiyor
- Paketli ürününün etiketine içindekiler yazıyorsan un satırını çuvaldan aynen geçir. Çuvalda “folic acid” yazıyorsa bugün güncelle
- Folik asit yüzünden alerjen tablon değişmez
- 13 Aralık’tan önce etiketlenmiş, eski kurallara uygun stok bitene kadar satılabilir
- Emin değilsen council gıda ekibine sor
Bunu bilmesi gereken kim?
Kaynaklar
- legislation.gov.uk, "The Bread and Flour (Amendment) (England) Regulations 2024" (SI 2024/1162). legislation.gov.uk
- GOV.UK / Defra, "Bread and flour: labelling and composition" (23/04/25). gov.uk
- GOV.UK, "Folic acid", son güncelleme 10/07/26. gov.uk
- GOV.UK, "Birth defects prevented by fortifying flour with folic acid", 14/11/24. gov.uk
- Campden BRI, "Bread and flour regulations update". campdenbri.co.uk
- UK Flour Millers, "Folic acid". ukflourmillers.org
- UK Parliament Petitions, "End the mandatory fortification of white flour with folic acid immediately". petition.parliament.uk
Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki, mali ya da profesyonel danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumun için resmi rehbere ya da bir uzmana danış.
